Những nét mới trong lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2012 (Cập nhật: 29/09/2012)

Năm 2006, thực hiện đề án “Nâng cấp lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc giai đoạn 2006 - 2010”, Ban QLDT Côn Sơn - Kiếp Bạc đã tổ chức nghiên cứu, phục dựng thành công các nghi lễ, diễn xướng: Khai ấn, hội quân, hầu thánh, rước bộ ở đền Kiếp Bạc; bổ sung thêm lễ tưởng niệm, lễ tế tại đền thờ Ức Trai, lễ cầu siêu - hội hoa đăng trên sông Lục Đầu. Qua các kỳ lễ hội từ năm 2006 đến nay, lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc đã khẳng định được tầm vóc, quy mô, sức ảnh hưởng, sự lan tỏa, thu hút sự quan tâm, ủng hộ, khen ngợi của đồng bào cả nước.

Lễ rước nước hội Côn Sơn - Kiếp Bạc. (Ảnh: BH)

Năm 2012, khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc được Chính phủ công nhận di tích quốc gia đặc biệt vào thời điểm kỷ niệm 10 năm khánh thành đền thờ Ức Trai (2002 - 2012), 712 năm ngày mất anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo và 570 năm ngày mất của anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Trãi. Để chào mừng sự kiện vô cùng ý nghĩa này, Ban tổ chức lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2012 vẫn duy trì các hoạt động lễ hội truyền thống, đồng thời bổ sung nhiều nghi lễ, diễn xướng như: lễ rước từ Tổ đường chùa Côn Sơn lên đền thờ Ức Trai, lễ tưởng niệm 570 năm ngày mất anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Trãi (chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng Đài PTTH Hải Dương sáng ngày 30/9/2012), đêm thơ Côn Sơn và tết trung thu; Lễ đón Bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt (chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV2 và VTV4 tối ngày 01/10/2012) tại di tích Kiếp Bạc; lễ dâng hương tại đền thờ Nam Tào, đền thờ Bắc Đẩu và tổ chức Giải đua thuyền các CLB toàn quốc từ ngày 02-04/10/2012 trên sông Lục Đầu.

Có thể nói, đây là những nét rất mới trong công tác tổ chức lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm nay. Lần đầu tiên kể từ khi khánh thành đền thờ Ức Trai (năm 2002), tổ chức lễ rước văn lên đền thờ Người. Nghi lễ diễn ra vào sáng ngày 15 tháng 8 âm lịch, với sự tham gia của đội múa lân, múa rồng, các kiệu rước, kiệu lễ phẩm, cùng hàng nghìn người dân phường Cộng Hoà, xã Lê Lợi, nhân dân thập phương. Với sự chuẩn bị công phu, khoa học, chắc chắn lễ rước sẽ diễn ra trang trọng, tạo thêm chiều sâu tâm linh cho lễ hội.

 Lễ tưởng niệm 570 năm ngày mất anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Trãi được tổ chức ngay sau khi đoàn rước tập kết lên đền thờ Ức Trai. Có lẽ trong nhiều năm qua, đến nay chúng ta mới tổ chức lễ tưởng niệm Nguyễn Trãi một cách trọng thể, xứng đáng với công lao to lớn của ông đối với lịch sử dân tộc. Chương trình nghệ thuật chào mừng tại lễ tưởng niệm sẽ diễn lại vở chèo “Côn Sơn hiền sĩ” do Nhà hát chèo Hải Dương thực hiện. Tại lễ tưởng niệm, đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Hải Dương và Ban tổ chức lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc sẽ đọc diễn văn tưởng niệm Nguyễn Trãi, đọc văn tế Nguyễn Trãi. Kết thúc lễ tưởng niệm là lễ tế truyền thống do nhân dân phường Cộng Hoà (Chí Linh) thực hiện.

Buổi tối, sẽ tổ chức Đêm thơ Côn Sơn và tết trung thu. Chương trình này đã được tổ chức trong lễ hội mùa xuân Côn Sơn năm 2006, Khi đó, chương trình được tổ chức với tên gọi Đêm thơ Nguyên tiêu. Ngoài nội dung nghệ thuật, chương trình còn kết hợp tổ chức lễ trao giải thưởng cho các Doanh nhân tiêu biểu. Có thể nói, việc tổ chức Đêm thơ tại đền thờ Ức Trai là chương trình độc đáo, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương tham gia, tuy nhiên chương trình không được duy trì  trong những lễ hội tiếp theo. Năm nay, Ban tổ chức lễ hội quyết định tổ chức Đêm thơ Côn Sơn tại đền thờ Ức Trai nhằm làm phong phú thêm nội dung lễ hội, đồng thời giới thiệu với du khách về giá trị của khu di tích Côn Sơn qua những bài thơ đã được tuyển chọn. Chương trình sẽ mở đầu bằng bài hát văn “Bác Hồ - Nguyễn Trãi - Côn Sơn” do các diễn viên Nhà hát chèo Hải Dương biểu diễn, nội dung trọng tâm của đêm thơ, các nghệ sĩ sẽ ngâm 10 bài thơ của Nguyễn Trãi viết về Côn Sơn; trong đó có những bài thơ nổi tiếng đã đi vào tâm thức nhiều thế hệ như bài “Côn Sơn ca”, cùng một số bài thơ ca ngợi phong cảnh Côn Sơn. Sau phần giao lưu với khán giả do nhà thơ Trần Đăng Khoa chủ trì, chương trình kết thúc bằng bài hát chèo “Côn Sơn in dấu chân người” của tác giả Khúc Hà Linh. Sau đêm thơ Côn Sơn là chương trình vui tết Trung thu của các em học sinh trường tiểu học, trung học Cộng Hoà (thị xã Chí Linh).

 Việc tổ chức Đêm thơ Côn Sơn mang tính giáo dục sâu sắc, tham gia đêm thơ là hàng nghìn học sinh các cấp của thị xã Chí Linh - những người đã và sẽ học những tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Trãi trong chương trình phổ thông. Chương trình sẽ giúp các em thêm yêu mến, tự hào về quê hương, đất nước.

Tại khu di tích Kiếp Bạc sẽ diễn ra Lễ đón bằng di tích quốc gia đặc biệt.

Sau lễ trao bằng của Nhà nước, là chương trình nghệ thuật chào mừng do PGS.TS Trần Đình Ngôn viết kịch bản, NSND Bùi Đắc Sừ là Tổng đạo diễn. Chương trình nghệ thuật gồm 2 chương: Uy linh Vạn Kiếp (Giới thiệu mảnh đất Côn Sơn, Kiếp Bạc với những trận đánh oai hùng trong kháng chiến chống Nguyên Mông thế kỷ XIII, tái hiện cảnh hội quân trên sông Lục Đầu. Điểm nhấn của chương được thể hiện qua hình ảnh Hưng Đạo Vương đọc Hịch tướng sĩ trước sự reo hò của ba quân). Chương 2: Linh khí Côn Sơn (chủ đề ca ngợi cảnh đẹp Côn Sơn, nơi hội tụ các danh nhân đất nước. Nội dung gửi lại thông điệp cho thế hệ ngày nay tư tưởng yêu nước và bảo tồn, phát huy truyền thống, tinh hoa văn hoá dân tộc trong xây dựng và bảo vệ đất nước). Chương trình lễ  đón bằng được dàn dựng công phu, với sự góp mặt của các ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên đến từ Học viện âm nhạc quốc gia, Nhà hát Chèo Hải Dương..., sẽ tái hiện lại không khí hào hùng ba lần chiến thắng Nguyên Mông của quân dân nhà Trần thế kỷ XIII; sự gắn bó của Nguyễn Trãi với mảnh đất địa linh Côn Sơn. Chương trình lễ đón bằng sẽ kết thúc bằng màn thả hoa đăng và bắn pháo bông. Như vậy, chương trình lễ cầu an - hội hoa đăng trên sông Lục Đầu năm nay là sự kết hợp chặt chẽ với chương trình Lễ đón bằng, tạo nên khung cảnh rực rỡ, hoành tráng  là điểm nhấn quan trọng trong lễ hội năm nay.

Nét mới trong hoạt động lễ hội tại di tích Kiếp Bạc năm nay là Lễ dâng hương tại đền thờ Nam Tào và Bắc Đẩu vào sáng ngày 01/10/2012. Lần đầu tiên Ban tổ chức lễ hội tổ chức lễ dâng hương tại đền thờ Nam Tào và Bắc Đẩu. Trước đây, khi thực hiện đề án nâng cấp lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc giai đoạn 2006 - 2010 UBND tỉnh Hải Dương cũng không tổ chức nghi lễ này. Năm nay, Ban tổ chức Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc đưa nội dung này vào chương trình lễ hội, ngoài mục đích giới thiệu với du khách hai di tích rất độc đáo vùng đất Hải Dương (đây là nơi duy nhất trong cả nước có đền thờ Nam Tào, Bắc Đẩu), nghi lễ góp phần khẳng định mối quan hệ chặt chẽ trên phương diện tâm linh giữa đền Kiếp Bạc với đền Nam Tào, Bắc Đẩu.

Đặc biệt năm nay là lần đầu tiên tỉnh Hải Dương đăng cai tổ chức Giải đua thuyền các CLB toàn quốc. Dự kiến tham gia giải có gần 200 tay chèo nam, nữ đến từ 4 tỉnh, thành phố, gồm: Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh và Hà Nam. Tỉnh ta có 6 câu lạc bộ của Thanh Hà, Bình Giang, Kim Thành, Gia Lộc, thị xã Chí Linh và TP Hải Dương tham dự. Các tay chèo sẽ thi đấu 3 nội dung thuyền nam, thuyền nữ và thuyền hỗn hợp nam, nữ, ở các cự ly 200 m, 500 m, 1.000 m.

Để chuẩn bị tốt cho giải, Ban tổ chức sẽ bổ sung thêm 2 thuyền rồng, 60 mái chèo gỗ, 3 bộ bảng số đường đua, 1 xuồng máy; làm hệ thống đường phao gồm 4 làn đua dài 1.000 m; bố trí 4 thuyền nhỏ, 2 thuyền to cho khâu xuất phát, trọng tài; chuẩn bị 100 phao cứu sinh...

Với những nét mới nêu trên, lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm nay, sẽ góp phần mở rộng không gian và nội dung lễ hội, bổ sung, hoàn chỉnh các nghi lễ, diễn xướng trong lễ hội truyền thống Côn Sơn - Kiếp Bạc trên lộ trình trở thành lễ hội quốc gia.

Nguyễn Thị Thuỳ Liên

Phó Trưởng ban QLDT Côn Sơn - Kiếp Bạc
Thăm dò ý kiến
Bạn biết website Tạp chí VHTTDL Hải Dương qua nguồn nào?
Qua Internet
Qua tìm kiếm
Qua thông tin bạn bè
Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 0