Tiền lẻ, chuyện không nhỏ (Cập nhật: 12/02/2014)

Chuyện rải tiền lẻ ở đền chùa miếu mạo, di tích danh thắng mỗi dịp lễ hội nhiều năm nay đã thành vấn nạn, và là chuyện biết rồi, nói mãi. Thế nhưng, mùa lễ hội năm mới này, vấn nạn đó lại tái diễn.

Những đồng tiền lẻ rải đầy dưới gốc cây không biết mang ý nghĩa gì?

Những đồng tiền lẻ rải đầy dưới gốc cây không biết mang ý nghĩa gì?

Từ đền bà Chúa Kho, chùa Bái Đính, chùa Hương, Phủ Giầy, cho đến những ngôi chùa vốn thanh vắng, tĩnh mịch như chùa Dâu, Phật Tích, đâu đâu cũng bắt gặp cảnh tiền lẻ rải tràn lan. Tiền lẻ rải lên nóc chùa, lên đầu tượng Phật, tiền lẻ rải trong lòng cái giếng cổ, thậm chí nơi gốc cây cổ thụ vốn chẳng phải nơi thờ tự gì… Ở chùa Hương, khi cáp treo qua suối Giải Oan, người dân đi lễ cũng kịp thả xuống những đồng tiền mệnh giá 500, 1000 đến 5000 đồng. Chỉ một cơn gió nhẹ là tiền bay tứ tung xuống núi.

Cùng với hành vi rải tiền lẻ ở nơi thờ tự, thì dịch vụ đổi tiền lẻ tại các đền chùa, di tích cũng theo đó mà tấp nập. Mặc dù Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có hẳn một văn bản quy định cấm đổi tiền lẻ ở các khuôn viên di tích, nhưng mới đầu mùa lễ hội năm nay, hầu như đến khu vực đền chùa nào cũng có dịch vụ đổi tiền lẻ. Người ta bày từng cọc tiền lẻ và đổi với tỷ lệ thấp nhất là 8.5/10, nhưng năm nay, tiền lẻ khan hiếm, nên những người hành nghề dịch vụ này được dịp nâng giá đổi tiền lẻ, có nơi thậm chí đến 5.0/10. Thống kê một mùa lễ hội, có người làm dịch vụ đổi tiền lẻ thu lãi tới 30 triệu đồng.

Rõ ràng những đồng tiền mệnh giá rất nhỏ, nhưng câu chuyện quanh đồng tiền lẻ này lại không hề nhỏ.

Con số 300 tỷ đồng chi phí cho việc in tiền lẻ mỗi năm mà Ngân hàng Nhà nước đưa ra khi quyết định dừng in mới tiền lẻ mệnh giá từ 2000 đồng trở xuống khiến nhiều người giật mình. Trong khi đó, những đồng tiền mệnh giá nhỏ này đang bị sử dụng hoàn toàn sai chức năng. Thay vì để thanh toán ngoài thị trường, những đồng tiền này đang phục vụ cho việc lễ bái phản văn hóa.

Việc thả tiền lẻ tùy tiện vô hình chung là một hành vi thiếu tôn trọng đối với đồng tiền quốc gia. Không thể không thấy phản cảm khi nhìn những đồng tiền bị rải khắp nơi, gài cả vào cành cây, vứt cả dưới lòng suối. Ở những nơi có đông người đi lễ, tiền lẻ xả xuống như rác. Mỗi mùa lễ hội, đội quân giúp việc nơi đền chùa nhiều khi gom không xuể, phải vun từng đống tiền như giấy vụn. Kể cả những người đi lễ, nhìn lại những bức ảnh chụp tiền lẻ rải đầy gốc cây, nền nhà, trùm cả lên tượng Phật, có khi vương vãi khắp nơi và bị dẫm đạp lên cũng không khỏi giật mình. Đồng tiền dâng cúng có còn tính thiêng?

Theo các nhà nghiên cứu, xuất phát từ quan niệm dân gian, người dân đi lễ thường dâng cúng tiền giọt dầu. Ngày xưa, tiền giọt dầu chỉ là chút nhỏ tượng trưng để nhà chùa nhang đèn hương án. Nhưng ngày nay, tiền giọt dầu đã bị biến tướng, trở thành vấn nạn. Người đi lễ nhiều khi tay cứ nhăm nhăm cầm một xấp tiền lẻ, đi đến đâu rải đến đó với tâm lý phải có tiền thì lời cầu xin mới đến được Phật Thánh. Nếu họ biết rằng, mỗi mùa lễ hội, nhiều nhà chùa loay hoay không biết xử lý tiền lẻ ra sao. Con số tổng kết mùa lễ hội tại chùa Hương Tích năm vừa qua cho biết, có tới 1.200 bao đựng tiền lẻ với con số 22 tỷ đồng, và nhà chùa phải thuê đến 100 cái xe công dụng để chở tiền lẻ vào ngân hàng. Các ngân hàng cho biết, hàng chục tỷ đồng tiền lẻ các nhà chùa gửi vào mỗi năm rất khó lưu thông trở lại. Sự lãng phí ở đây không hề nhỏ.

Điều đáng báo động ở đây còn là sự biến tướng về văn hóa. Người đi lễ đền chùa đầu năm là đang tham dự vào những hoạt động văn hóa, sự thể hiện tiếp nối của truyền thống tốt đẹp bày tỏ kính trọng các thiên thần và nhân thần, yêu quý tự nhiên, bảo vệ môi trường, trọng đạo lý. Nhưng phần đông người khi tham gia vào hoạt động tín ngưỡng này lại không hề có kiến thức về tín ngưỡng. Họ chỉ hành động theo trào lưu, theo tâm lý đám đông mà không biết rõ, những hành vi của mình có đúng và có mang lại ý nghĩa gì không. Sự thiếu kiến thức cộng với tâm lý đám đông dần dần đã tạo nên một hiện tượng rất phản văn hóa, đáng báo động. Không những là sự lãng phí lớn mà đó còn là hành vi “trần tục” hóa, thậm chí thực dụng hóa thánh thần, làm tha hóa đi truyền thống tín ngưỡng tốt đẹp của cha ông. Hiện tượng đó mới xuất hiện thành trào lưu những năm gần đây. Các nhà chuyên môn, các bậc tu hành đều lên tiếng. Cơ quan quản lý cũng đề ra những biện pháp để ngăn chặn. Thế nhưng mỗi mùa lễ hội, lại tiếp tục bắt gặp cảnh tiền lẻ tràn lan khắp nơi đền chùa thờ tự, di tích danh thắng, vừa lãng phí về kinh tế vừa gây ô nhiễm môi trường và biến tướng về văn hóa. Phải chăng cần có những biện pháp mạnh hơn?.

(Nguồn NDĐT)

Thăm dò ý kiến
Bạn biết website Tạp chí VHTTDL Hải Dương qua nguồn nào?
Qua Internet
Qua tìm kiếm
Qua báo đài
Qua thông tin bạn bè
Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 2734972