Đông Cao nỗ lực xóa bỏ hủ tục trong việc tang (Cập nhật: 01/11/2016)

Thôn Đông Cao, xã Đông Xuyên, Ninh Giang là một ngôi làng cổ được hình thành từ thời nhà Lý. Từ đó đến nay, dù trải qua nhiều thăng trầm lịch sử nhưng làng vẫn giữ được nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống. Thực hiện xây dựng nếp sống văn minh trong việc tang, nhận thức của người dân Đông Cao ngày càng được nâng lên, các hủ tục lạc hậu dần được xóa bỏ, tiết kiệm hơn nhưng vẫn đảm bảo tính trang nghiêm, gắn kết được tinh thần cộng đồng.

Một nhà có tang, cả làng đưa tiễn

Anh Đỗ Văn Duy, Trưởng thôn Đông Cao cho biết: "Thôn có gần 1000 hộ với khoảng 4.000 khẩu, chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp với mức thu nhập thấp. Thế nhưng, những năm trước đây, ở làng chúng tôi việc tổ chức tang lễ theo kiểu hình thức phô trương, lãng phí, gây tốn kém trong nhân dân diễn ra rất phổ biến. Cứ mỗi lần có người thân qua đời, giữa bao bộn bề công việc mà tang chủ cứ phải chăm chăm vào việc lo lập danh sách mời ai, làm bao nhiêu mâm, làm những món gì, thực phẩm ai lo? Khi đưa người thân ra đồng chưa kịp yên mồ, tang chủ lại phải vội vàng chạy về trước để đón mời khách không lại bị mang tiếng là thiếu chu đáo. Gia đình nhà hiếu vất vả, tốn kém như vậy mà bà con trong xóm ngoài làng cũng long đong, lật đật không kém để lo tiền đi đám".

Cái cảnh “người ăn, kẻ khóc” không chỉ trở thành nỗi băn khoăn, trăn trở của  đội ngũ cán bộ thôn mà còn là của toàn thể nhân dân làng Đông Cao. Chính vì vậy,  năm 2013, sau khi xin ý kiến và được sự đồng ý của chi bộ thôn, thôn đã tổ chức họp bàn dân chủ, thông qua Nghị quyết thực hành tiết kiệm trong việc tổ chức tang lễ và bổ sung vào quy ước của thôn. Tuy nhiên do tập quán "món trả nợ miệng" đã hằn sâu vào đời sống thường nhật của mọi người nên khi đưa nghị quyết vào thực tế vẫn còn nhiều khó khăn. Với phương châm "Kiên trì thuyết phục, bền bỉ vận động người dân" để mọi người thấy được lợi ích từ việc không tổ chức ăn uống mà tự nguyện thực hiện, Trưởng thôn cùng với Ban công tác mặt trận thôn đã đến tận gia chủ, gặp trưởng họ, người cao tuổi, có uy tín và vai trò quyết định trong gia đình gia chủ để bàn tính, vận động gia đình không tổ chức ăn uống nữa. Theo đó, thành lập Ban tang lễ thôn do trưởng thôn làm trưởng ban trực tiếp túc trực ở gia chủ, xử lý công việc. Nhờ làm tốt mô hình "dân vận khéo" trong việc tang nên sau 3 năm triển khai nghị quyết, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang đã đi vào nền nếp và tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức, hành động của nhân dân.


Khu mộ cát táng tập trung trăm "nhà" như một của thôn.

Ngày nay, các đám tang trong làng đều tổ chức theo nếp sống mới: chu đáo, tiết kiệm, không phô trương, hình thức, không kéo dài thời gian, không mời cỗ trong đám tang, han chế rải vàng mã  trên đường. Chi phí cho đám hiếu nhờ thế cũng tiết kiệm được từ 20-30 triệu/đám so với trước kia. Không chỉ giúp gia chủ đỡ tốn kém mà bản thân mỗi người dân cũng cảm thấy vợi đi một gánh nặng trong việc lo tiền ăn cỗ bởi lúc trước tiền phúng thấp nhất cũng phải 200.000/đám.

Giờ đây, mỗi khi có người quá cố thì mọi người trong làng đều đến động viên, chia buồn, an ủi tang chủ và bày tỏ tấm lòng thương tiếc với người quá cố, uống nước rồi ra về.  "Một nhà có tang, cả làng đưa tiễn" nay đã trở thành nét đẹp trong tình cảm cộng đồng của làng Đông Cao.

Khu dân cư tập trung cho người âm

Bên cạnh việc thực hành tiết kiệm trong tổ chức tang lễ, nhiều năm nay, làng đã xây dựng đươc khu mộ cát táng tập trung theo hướng văn minh, hiện đại. Đó là khu mộ nằm bên phải khu dân cư của làng Đông Cao. Chị Bùi Thị Vượng, cán bộ văn hóa xã cho biết: Thời gian trước đây những ngôi mộ trong làng thường được chôn cất tùy tiện, nằm chơi vơi, rải rác tại những cánh đồng ven làng, kéo theo nhiều hệ lụy về lãng phí đất đai, gây ô nhiễm môi trường, mỹ quan, gây bất tiện cho việc cấy hái, đào đắp kênh mương thủy lợi cũng như việc quản lý, chăm sóc của nhân dân. Lãnh đạo xã cùng  với cán bộ thôn đã cùng nhau tìm biện pháp tuyên truyền , thuyết phục, vận động nhân dân đồng ý chủ trương di chuyển mộ về khu vực tập trung đã được quy hoạch ở khu đồng Đống Út ngay cạnh làng. Mỗi dòng họ được bố trí một khu vực riêng, rộng 5m, dài 50m chia làm 3 hàng chạy thẳng.

Không chỉ quy tập vào một khu vực, làng còn quy định cụ thể việc xây mộ để tạo sự thống nhất trong các gia đình, tránh tình trạng xây cất mộ không theo quy định nào về quản lý quy hoạch, kiến trúc, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, mạnh ai người ấy làm. Ngay cả hướng đặt bia mộ cũng được thống nhất cùng quay về hướng đông nam. Mỗi dòng họ chỉ được phép xây 1 ngôi mộ tổ với diện tích không quá 4m2, chiều cao từ 3m trở xuống. Các mộ nhỏ xây rộng không quá 1m, dài không quá 1,2m, chiều cao không quá 0,8m. Đá ốp cơ bản là màu xanh hoặc xanh đen. Chi phí xây dựng nhờ vậy cũng tiết kiệm được đáng kể khi mỗi ngôi mộ xây chỉ tốn từ 400 - 500.000 đồng,  mộ tổ tốn không quá 3 triệu rưỡi.

Ông Vũ Đăng Lũy, trưởng họ Vũ Đăng chia sẻ cởi mở: "Thấy được việc làm tích cực, vô tư khách quan của cán bộ thôn  trong việc vận động người dân thực hành tiết kiệm trong tổ chức tang lễ đã đem lại lợi ích thiết thực nên mỗi khi có dịp họp họ,  tôi vẫn thường xuyên nhắc nhở, khuyên bảo, động viên con cháu thực hiện theo đúng quy định của làng: bỏ tục ăn uống, không mời thuốc lá trong đám tang. Về việc xây mộ, hiện nay dòng họ tôi có 130 ngôi mộ đặt ở khu tập trung được xây dựng theo hàng lối đã quy định. Dòng họ cũng thống nhất kích cỡ, mẫu mã chung để các gia đình thực hiện đồng thời trực tiếp giám sát, nhắc nhở nếu gia đình nào vi phạm."

Thiết nghĩ dân mình vẫn quan niệm chết là hết, đâu còn phân biệt giàu nghèo, sang hèn. Nhưng đến nghĩa trang mới thấy rằng, chính người sống đang tạo ra sự phân hóa giàu - nghèo, tạo ra sự bất bình đẳng bởi lẽ chỉ cần nhìn vào những ngôi mộ của mỗi dòng tộc hay tư gia mới thấy được sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt. Nhiều gia đình có điều kiện xây cất phần mộ kiên cố, to lớn, khang trang với đủ các loại kiến trúc, hình thù: mái cong, mái vòm, mái lượn, hoa văn, hoạ tiết, màu sắc sặc sỡ… đủ loại vật liệu, bê tông, gạch, đá…trị giá vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Chính vì vậy, việc tuyên truyền và đầu tư xây dựng khu mộ cát táng tập trung của làng Đông Cao thể hiện nếp sống văn minh trong việc tang, góp phần tiết kiệm chi phí xây dựng, quỹ đất, đảm bảo vệ sinh môi trường, là một điển hình cần được nhân rộng trong xã và toàn huyện.


Thủy Linh
Thăm dò ý kiến
Bạn biết website Tạp chí VHTTDL Hải Dương qua nguồn nào?
Qua Internet
Qua tìm kiếm
Qua báo đài
Qua thông tin bạn bè
Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 2805031