Thành phố Hải Dương, miền quê đáng sống (Cập nhật: 07/11/2019)

Thành phố này, có người gọi là chiếc lúm đồng tiền của cô gái đường Năm từ Hà Nội về Hải Phòng. Lại có du khách nhận xét nó giống như một chiếc quạt xòe nan, để hội tụ những nét văn minh của đất Thăng Long, nét dáng duyên của dân ca Kinh Bắc và sự sống động của vùng sông nước cửa biển Hải Phòng. Đó là thành phố xinh xắn gọn gàng, giàu tiềm năng du lịch… Được biết ngày 26/10/2019, trên mảnh đất này tưng bừng trong lễ hội đón nhận danh hiệu Thành phố loại I, thuộc tỉnh Hải Dương.

  Lai lịch vùng đất.

 Hải Dương là tên gọi xuất hiện từ năm 1469 (thời Lê), với hàm ý “ánh sáng từ miền duyên hải chiếu về”. Nhưng phải 335 năm sau, (tức là năm 1804), triều đình nhà Nguyễn phân chia lại địa giới hành chính cả nước. Lỵ sở Hải Dương từ Mao Điền được rời về Tổng Hàn Giang, thuộc ngã ba sông Thái BìnhKẻ Sặt, được mang tên mới Thành Đông- một trong 4 thành trong Thăng Long tứ trấn. Đây được xem là thời điểm khởi lập.

  Năm 1923, Toàn quyền Đông Dương quyết định thành lập thành phố Hải Dương. Từ đấy, cùng với Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Hải Dương trở thành một trong 4 thành phố quan trọng nhất của Bắc Kỳ.

Đến nay, thành phố đã 215 tuổi. Trải qua 5 lần đổi thay tên gọi, và sau hàng chục lần mở rộng địa giới hành chính, thành phố mới có vóc dáng như bây giờ. Giống như một con người, khi cơ thể cường tráng đã phải may áo mới… Còn nhớ, sau ngày thống nhất đất nước 1975, thị xã mới có 5 phường, 7 xã. Năm 1997 sau khi tái lập tỉnh, thị xã lên cấp thành phố, cũng chỉ có 11 phường, 2 xã. Còn hiện tại là 21 xã, phường.



Thành Đông (tức Tp Hải Dương) những năm đầu thế kỷ 19.  (Ảnh: TL)

Hải Dương được thiên nhiên ưu đãi! 

Đồng điền bờ xôi ruộng mật, môi sinh nước ngọt khí lành. Những con sông đã bồi đắp phù sa, làm nên làng mạc, ruộng đồng, hoa trái, tạo thành vùng dân cư trù phú, tiềm tàng mạch nguồn văn hóa dân gian... đã kết tinh thành phẩm giá con người xứ Đông nhân nghĩa anh hùng, hiếu học và khoa bảng.

Mảnh đất ấy, còn lưu giữ nhiều văn hóa vật thể, như đình chùa, đền miếu, lăng tẩm… và gần 900 di sản văn hóa phi vật thể phong phú: Lễ hội, nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề truyền thống, phân bố khắp các làng quê, khu phố. Một thành phố có 270 di tích lịch sử văn hóa, trong đó 29 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh. Đó là nơi tôn thờ các danh nhân, danh tướng, các nhân thần có công lao từ thuở ban đầu mở đất. Nổi tiếng đền - đình Sượt, đình - chùa Bảo Sài, đình Đồng Niên, đình Đinh Văn Tả, đình Liễu Tràng… Thành phố có nhiều chùa lớn: Chùa giữa làng, chùa trong lòng phố cổ, tiếng chuông ngân trong mỗi buổi chiều về. Rất nhiều khu, phố mang tên các anh hùng dân tộc từ xa xưa, như Khúc Thừa Dụ, Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Nguyễn Trãi… đến thời đại Hồ Chí Minh, Trần Phú, Trường Chinh, Nguyễn Lương Bằng…

Hai dòng sông chảy qua lòng thành phố là món quà vô giá của thiên nhiên ban tặng. Phía Đông Bắc, sông Thái Bình lịch sử dạt dào sóng gió và phía Nam, sông Kẻ Sặt vỗ về  thấm nước, làm mát mộ liệt sĩ anh hùng.

Một quần thể: Nhà thi đấu, Thư viện, Đài Phát thanh Truyền hình… bên sông, là những nốt nhấn, gợi một nét thanh bình.

Sống giữa thời đại công nghiệp, người Hải Dương vẫn đầy ắp ký ức làng quê. Sau ngôi nhà tầng kia, bỗng cao vút lên và xòa ra một tán cau khỏe khoắn. Khách đến Hải Dương, khi trở về không quên mua vài gói bánh làm quà. Ấy là bánh đậu xanh, bánh khảo lõi vàng, bánh cốm hồn quê thơm thảo. Bánh gai bọc lá chuối khô, mở ra có đủ hương đất hương trời. Quả vải thiều ngọt lành thanh tú. Những món ăn: Bún cá, bánh đa cua, bánh cuốn, bánh đúc, miến ngan, gà tần, tim lợn tần thuốc bắc, nằm trong những căn nhà hẹp sâu thẳm bên trong phố Phạm Hồng Thái, Bắc Sơn… như níu chân người ở lại.

Đất thiêng

Có du khách nhận xét: Thành phố Hải Dương giống như một chiếc quạt xòe nan. Những nan quạt là những con đường giao thông từ đây ra đi muôn nẻo.

Quả thế! Hải Dương có đường sắt Hà Nội - Hải Phòng, có nhiều bến xe đi các tỉnh thành trong cả nước, có đường thủy về Hải Phòng, hay ngược lên phía Bắc, trung du… Đó là chưa kể gần hai chục tuyến xe buýt đi trong tỉnh và các tỉnh, thành lân cận: Gần là Hà Nội, Hưng Yên, xa là Uông Bí - Quảng Ninh, Bắc Giang… Những con đường đưa du khách đến các điểm du lịch tuyệt vời. Đó là khu sinh thái  Đảo Cò Chi Lăng Nam, chỉ cách đấy hơn ba chục cây số. Về phương Đông là Động Kính Chủ, với hệ thống bia ma nhai, vừa được Nhà nước quyết định là Bảo vật quốc gia; chùa Thánh Quang, chốn tổ Thiền phái Tào Động, nơi phát hiện và lưu giữ nhiều hoá thạch của 27 loài động vật như: voi, tê giác, hổ, báo, nhím, lợn rừng, đười ươi... từng sống tại đây cách nay gần 5 vạn năm, cùng các di vật của người cổ đại thời đồ đá và thời đồ đồng như rìu đồng có vai, thạp đồng, lưỡi xéo đồng Cũng từ đây về phía Bắc, thăm cảnh chùa Thanh Mai cổ kính thờ Đệ nhị tổ Pháp Loa, còn nhiều nét nguyên sơ, với những rừng phong lá đỏ lập lòe sườn đồi. Đó là chưa kể những danh thắng Côn Sơn, Kiếp Bạc, đền thờ Chu Văn An hay tháp Tinh Phi, thờ nữ Tiến sĩ duy nhất của trời Nam: Nguyễn Thị Duệ...

Song đã có thời, Hải Dương bị đánh giá là “Thành phố đi qua”. Từ năm 1997, thị xã được nâng cấp lên thành phố, hơn hai chục năm qua, người Hải Dương thân thiện, nhiệt tình giơ bàn tay vẫy gọi bạn bè bốn phương liên doanh hợp tác nhiều mặt. Những khu công nghiệp như Đại An, Việt Hòa Kenmark Nam Sách... được thiết kế xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật đồng bộ hiện đại, đã thu hút nhiều nhà đầu tư trên thế giới. Các siêu thị như Big C, Intimex, HC, các cụm công nghiệp Thạch Khôi, Ngô Quyền, Cẩm Thượng, Ba Hàng… đã hình thành và nhiều tuyến phố thương mại ngày đêm tấp nập, làm cho diện mạo đổi thay… đã nâng cao  thế và lực của một thành phố đầy tiềm năng kinh tế.

   Trên quốc lộ 5 vươn về phía mặt trời, cầu Phú Lương như chàng trai lực sĩ ưỡn ngực cõng hàng nghìn lượt chuyến xe tấp nập ngày đêm, hối hả. Dẫu vậy, thành phố này không ồn ào náo động như Hải Phòng, Qung Ninh, nó có dáng dấp của một thành phố dịu dàng vẻ ngoài, mà đầy chất suy tư trước vận hội mới. Rằng phải phát triển theo hướng hiện đại, giàu về kinh tế, vững mạnh về an ninh- quốc phòng, mang đậm bản sắc văn hóa riêng. Rằng phải xác định được 3 mặt quan trọng nhất của một đô thị là: Phát triển mạnh công nghiệp - tiểu công nghiệp; xây dựng kết cấu hạ tầng; đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài …


Thành phố Hải Dương, những năm đầu thế kỷ 21

Hải Dương - Những dấu ấn trang sử

Hải Dương dịu dàng và thơ mộng, từng có nhiều danh xưng, mỹ tự: Thành phố bên sông, xứ Đông văn hiến, phên dậu phía Đông kinh thành… Nhưng Hải Dương đã trải qua một giai đoạn lịch sử hào hùng. Cái dấu ấn ban đầu là năm 1954, cách đây vừa 65 năm . 

Những ai nay vào tuổi 70 vẫn còn nhớ như in những giây phút xúc động ấy. Rợp trời đường phố cờ, hoa, biểu ngữ. Người dân thị xã hân hoan đón những chàng trai Trung đoàn 42 về tiếp quản. Nét mặt các anh rạng ngời, bàn tay giơ cao vẫy chào và  nhận những bó hoa từ tay các thiếu nữ trao tặng. Hơn 8 giờ sáng, tên lính Pháp cuối cùng bước khỏi cầu Phú Lương, cũng là lúc một hồi còi vang lên trên nóc rạp chiếu bóng Hòa Bình trên phố Trần Hưng Đạo.. Và 14 giờ cùng ngày, một cuộc mít tinh có thể gọi là vĩ đại được tổ chức tại vườn hoa Bảo Đại (nay là quảng trường, trước nhà Bưu Điện), chào mừng thị xã Hải Dương sạch bóng quân viễn chinh Pháp. Bí thư Khu ủy khu Tả ngạn Đỗ Mười, đọc diễn văn công bố thị xã Hải Dương hoàn toàn giải phóng. Sau mít tinh, từng đoàn người diễu hành khắp các tuyến đường lớn, trong không khí của ngày vui lớn.

65 mùa thu đi qua. Thị xã xưa, thành phố hôm nay đã cùng với dân tộc đi trên những chặng đường dài gian nan, máu lửa và vinh quang: Chiến đấu chống ngoại xâm, thống nhất đất nước, hội nhập, giang rộng bàn tay, vẫy gọi bè bạn năm châu, và dựng xây cuộc sống mới. Từ thị xã lên thành phố, từ chật hẹp thành rộng lớn, từ manh mún khó nghèo thành hoành tráng và sung túc… Từ một thị xã nông nghiệp là chủ yếu, nay đã thành đô thị hóa, có cơ cấu kinh tế tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ cao, với tầm nhìn chiến lược, văn minh trí tuệ, quyết tâm xây dựng thành phố mạnh giàu, đáng sống, xứng đáng là trung tâm kinh tế - chính trị của tỉnh và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.

Sau nhiều năm khắc khoải mong đợi, điều gì đến đã đến. Ngày mồng 3 tháng 6 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ đã phê chuẩn: Thành phố  Hải Dương đủ các điều kiện là đô thị loại I, trực thuộc tỉnh Hải Dương.

Lại thêm một dấu son trong trang sử thành phố anh hùng. Nó khẳng định vị thế Thành phố của một tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Khúc Hà Linh

Thăm dò ý kiến
Bạn biết website Tạp chí VHTTDL Hải Dương qua nguồn nào?
Qua Internet
Qua tìm kiếm
Qua thông tin bạn bè
Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 0