Công tác xã hội hóa (XHH) trong lĩnh vực thư viện thời
gian qua đã đạt được nhiều kết quả khả quan. Ngành thư viện từ tỉnh tới cơ sở
đã huy động được các nguồn lực to lớn, sự hỗ trợ, quyên góp đáng kể về vật chất
và tinh thần cho sự phát triển thư viện. Thư viện thôn Trạch Xá, xã Tân Hồng,
huyện Bình Giang là một trong những điển hình làm tốt công tác XHH đã góp phần
tích cực phát triển văn hóa đọc tại địa phương.
Từ tủ sách gia đình
phục vụ cộng đồng
Thôn Trạch Xá là một trong bốn thôn của xã Tân Hồng, huyện
Bình Giang với hơn 900 nhân khẩu, đời sống người dân chủ yếu là làm nông nghiệp.
Người dân nơi đây cần cù chịu khó, hiếu học, tìm tòi nâng cao dân trí qua tài
liệu, sách, báo… Nhận thấy được điều đó, năm 2001, cụ Vũ Dương Thạc – người con
của làng, từng công tác trong ngành giáo dục đã thành lập tủ sách tại gia đình
phục vụ nhân dân. Tủ sách đã góp phần xây dựng mô hình xã hội tự học tập nâng
cao kiến thức cho người dân thôn Trạch Xá. Tủ sách lúc này đã có hơn 2.000 cuốn
được gia đình cụ sưu tầm, tích cóp trong nhiều năm, với nhiều thể loại như:
chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, giáo dục, y tế, khoa học thường thức… cụ
dành riêng một gian nhà để trưng bày, bảo quản và phục vụ nhân dân, đặc biệt là
giới trẻ đến đọc và mượn, tất cả đều được miễn phí. Hiện trong thư viện thôn Trạch
Xá vẫn còn lưu giữ nhiều bút tích tâm huyết của cụ Thạc để lại cho thế hệ sau.

Độc giả
say sưa đọc sách, báo tại thư viện.
Đến công tác xã hội
hóa thành lập thư viện
Theo ông Dương Ngọc Vân – nguyên Bí thư Chi bộ, trưởng
thôn Trạch Xá: nhận thấy mô hình tủ sách tại gia đình cụ Thạc hoạt động hiệu quả
và được nhân dân đón nhận, năm 2011 thôn quyết định dành một khu đất trống
trong khuôn viên Nhà văn hóa để xây dựng thư viện thôn, đồng thời vận động người
con quê hương trong nước và nước ngoài ủng hộ xây dựng cơ sở vật chất, trang
thiết bị và cung cấp sách, báo… cho thư viện.
Hưởng ứng lời kêu gọi, đã có nhiều người tham gia ủng hộ,
trong đó có PGS, Tiến sĩ Vũ Dương Huân – nguyên Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại
Liên bang Nga, người con quê hương tài trợ gần 200 triệu đồng xây dựng thư viện
với diện tích gần 60 m2. Ngay sau khi thư viện thôn được hoàn thành và đi vào
hoạt động, gia đình cụ Thạc đã tự nguyện chuyển toàn bộ sách, báo… hiện có
trong tủ sách gia đình tặng thư viện và bước đầu giúp thôn quản lý hoạt động,
khai thác. Bên cạnh đó thư viện còn nhận được nhiều loại sách, báo của các đồng
chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo địa phương và 500 cuốn sách của gia đình ông
Dương Công Phú gửi tặng. Hai gia đình ông Dương Hữu Nội và Dương Công Cát tài
trợ 01 bộ gồm tivi, amly loa máy trị giá gần 10 triệu đồng. Đến nay thư viện đã
có trên 3.000 đầu sách, báo các loại, từ truyện dành cho thiếu nhi đến kinh tế
- chính trị, văn hóa – xã hội, khoa học - kỹ thuật, sách về Chủ tịch Hồ Chí
Minh… Được sự hướng dẫn nghiệp vụ của Thư viện tỉnh, số sách, báo trên được sắp
xếp trong các tủ kính và bài trí gọn gàng, ngăn nắp theo chủ đề giúp độc giả dễ
dàng tìm đọc và trả sách, báo; phòng đọc được trang bị 04 bàn và 30 nghế, quạt
điện, ánh sáng đầy đủ. Cùng với nguồn huy động XHH, thư viện thôn Trạch Xá còn
nhận sách luân chuyển từ thư viện tỉnh, huyện theo chu kỳ hằng năm, đáp ứng được
yêu cầu đa dạng nguồn tài liệu phục vụ nhu cầu đọc và thưởng thức văn hóa của độc
giả.
Trụ sở khang trang, nguồn tư liệu phong phú, thư viện
thôn Trạch Xá mở cửa 02 buổi/tuần, thu hút gần 2.000 lượt độc giả đến đọc, mượn
và trả sách/năm. Bên cạnh đó để gắn kết và quy tụ những người có sở thích đọc,
thư viện đã thành lập CLB đọc sách với gần 40 thành viên, ông Dương Hữu Nội làm
chủ nhiệm. CLB sinh hoạt định kỳ vào ngày đầu của tháng và vào những ngày lĩnh
lương hưu. Trong các buổi sinh hoạt, các thành viên CLB trao đổi thông tin, kiến
thức, kinh nghiệm với nhau qua việc đọc sách; được nghe, nói chuyện thời sự về
tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội, an ninh trật tự, quân sự… trong
nước và quốc tế qua đó giúp cho các thành viên nâng cao sự hiểu biết, thư giãn,
giải trí lành mạnh và giúp nhau phát triển sản xuất, chăn nuôi xóa đói, giảm
nghèo tại địa phương. Ngoài sở thích đọc sách, các thành viên CLB còn gắn kết
chia sẻ niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống bằng việc thành lập quỹ để thăm nom,
ốm đau, hiếu hỷ… Theo anh Dương Văn Thiện – Công chức văn hóa – xã hội xã Tân Hồng,
hiện các thôn trong xã đều có tủ sách, tuy nhiên để duy trì hoạt động đều đặn
thường xuyên, nguồn sách phong phú và thu hút được đông đảo người dân đến đọc,
chỉ có thư viện Trạch Xá, không chỉ trong xã mà còn trên địa bàn huyện Bình
Giang.
Phát triển văn hóa đọc
ở địa phương
Đến thư viện thôn Trạch Xá vào một ngày cuối tuần, chúng
tôi không khỏi ngỡ ngàng khi phòng đọc đã không còn chỗ trống, mọi người say
sưa đọc sách, báo… từ các cụ cao niên đến các cháu học sinh cấp I, II. Tôi quan
sát một lượt, thấy một cụ đang cầm trên tay cuốn Bản tin VHTTDL số mới ra tháng
02/2020, điều làm chúng tôi ngạc nhiên là mặc dù chữ in trong Bản tin không to
nhưng thấy cụ đọc chăm chú mà không cần đeo kính. Hỏi ra mới biết đó là cụ Vũ
Thiên Bính – 87 tuổi, ngồi cạnh là cụ Dương Công Xuyên – 85 tuổi, hai cụ đều là
thành viên tích cực CLB đọc sách của thôn. Cả hai đều có sở thích đọc sách, báo
và coi nó như món ăn tinh thần, tư duy trí não giúp minh mẫn, vui khỏe. Đại diện
nhóm các cháu học sinh, em Quang Thị Bích Hằng – 12 tuổi cho chúng tôi biết:
các ngày thư viện mở cửa chúng cháu đều có mặt, như thói quen sau những giờ học
vất vả trên lớp chúng cháu cùng nhau đến đây để đọc sách, báo, truyện… qua việc
đọc, giúp chúng cháu cập nhật được nhiều kiến thức bổ ích, bổ trợ cho việc học
tập và đặc biệt là chúng cháu được thư giãn, gặp mặt, gắn kết những bạn cùng sở
thích. Tiếp lời các cháu, bà Dương Thị Oanh, được thôn giao quản lý, trông coi
thư viện, nói trong niềm tự hào: “Những năm gần đây, năm nào thôn cũng đều có
hàng trăm cháu đạt học sinh giỏi và hàng chục cháu đỗ vào các trường đại học,
cao đẳng. Các cháu đều được thôn tặng thưởng những phần quà giá trị động viên
và tổ chức trao trang trọng tại thư viện thôn”. Nói về thư viện thôn Trạch Xá,
ông Bùi Đức Cảnh – Giám đốc Thư viện tỉnh nhận xét: nhờ làm tốt công tác XHH,
thư viện thôn Trạch Xá ngày càng thu hút đông đảo người dân tham gia ủng hộ cả
vật chất và tinh thần, giúp thư viện mở cửa đều đặn và luôn đổi mới, qua đó góp
phần vào sự phát triển hệ thống thư viện của tỉnh và duy trì thói quen đọc sách
trong cộng đồng.
Trao đổi với chúng tôi, ông Dương Đức Việt – Bí thư Chị bộ,
trưởng thôn cho biết: hiện các cháu nhà trẻ chuyển ra trường mầm non tập trung
của xã, nên khu nhà trẻ, bên cạnh thư viện, thời gian tới chúng tôi sẽ cho cải
tạo, nâng cấp và chuyển thư viện lên trên đó. Khu nhà cao, thoáng và có diện
tích rộng hơn thư viện bây giờ, sẽ giúp cho việc kê tủ, bài trí sách, báo dễ
dàng hơn và đặc biệt giúp người đọc có không gian thoáng đãng, mát mẻ, sạch sẽ.
Chúng tôi cũng mong huyện, tỉnh ngoài việc cung cấp và luân chuyển sách, báo
cũng tạo nguồn hỗ trợ kinh phí cùng với nguồn huy động XHH ở địa phương để
chúng tôi sửa chữa, mua sắm trang thiết bị cho thư viện mới, giúp cho thư viện
phục vụ ngày một tốt hơn nhu cầu đọc của nhân dân.
Với những đóng góp tích cực nhằm nâng cao tri thức cho cộng
đồng, năm 2006 tủ sách thôn Trạch Xá được Sở Văn hóa – Thông tin (nay là Sở
VHTTDL) tặng Giấy khen “Đã có thành tích xuất sắc trong công tác thư viện 5 năm
2001-2006” và năm 2015, thư viện thôn Trạch Xá tiếp tục được Sở VHTTDL tặng Giấy
khen “Đã có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước của ngành
VHTTDL Hải Dương giai đoạn 2010-2014”.
Bá Giang